{"id":670,"date":"2022-06-11T11:36:19","date_gmt":"2022-06-11T09:36:19","guid":{"rendered":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/?p=670"},"modified":"2022-06-11T20:24:12","modified_gmt":"2022-06-11T18:24:12","slug":"uroczystosci-patriotyczne-w-jasielu-2022","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/2022\/06\/11\/uroczystosci-patriotyczne-w-jasielu-2022\/","title":{"rendered":"UROCZYSTO\u015aCI PATRIOTYCZNE W JASIELU\u00a02022"},"content":{"rendered":"\n
10 czerwca 2022 delegacja Nowej Lewicy na czele z Sekretarzem Wojew\u00f3dzkim Gabrielem Zajdlem, wraz delegacjami zarz\u0105d\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w RP w Sanoku i Kro\u015bnie uczestniczy\u0142a w uroczysto\u015bciach 77 rocznicy powstania Wojsk Ochrony Pogranicza oraz upami\u0119tniania 76 rocznicy poleg\u0142ych i zamordowanych \u017co\u0142nierzy WOP i funkcjonariuszy MO podczas Walk z bandami UPA w rejonie stra\u017cnicy Jasiel, a tak\u017ce uczczenia Kurier\u00f3w Beskidzkich ZWZ AK.<\/p>\n\n\n\n
Poni\u017cej zamieszczamy tekst biuletynu historycznego przygotowanego przez Klub Senior\u00f3w Kro\u015bnie\u0144skiej Lewicy, kt\u00f3ry opisuje rys historyczny tego jak\u017ce wa\u017cnego miejsca.<\/p>\n\n\n\n
TRAGEDIA W JASIELU<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Gdy front krwawi\u0142 na Wi\u015ble, gdy co dzie\u0144 gin\u0119\u0142y jeszcze tysi\u0105ce Polak\u00f3w z r\u0105k okupanta \u2013 na ziemiach wyzwolonych trzaska\u0142y pierwsze strza\u0142y polskiej wojny domowej. W ci\u0105gu czterech lat poleg\u0142o w niej 10 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy, milicjant\u00f3w, dzia\u0142aczy politycznych nowego spo\u0142ecze\u0144stwa, rzeczywistych szeregowych budowniczych Polski Ludowej. I pad\u0142o te\u017c \u2013 nie mniej chyba, obro\u0144c\u00f3w starego porz\u0105dku, jak\u017ce cz\u0119sto si\u0142\u0105 nawyku, lojalno\u015bci, tradycji, nie\u015bwiadomo\u015bci i obaw, wtr\u0105conych w wir walki o nie swoje, nie w\u0142asne, a Ojczy\u017anie szkodz\u0105ce has\u0142a, postulaty i interesy.<\/p>\n\n\n\n
Widowni\u0105 szczeg\u00f3lnie tragicznych zmaga\u0144 sta\u0142y si\u0119 tereny po\u0142udniowo-wschodniej Polski, gdzie do walki z m\u0142od\u0105 w\u0142adz\u0105 ludow\u0105 i z tym wszystkim co polskie przyst\u0105pi\u0142a Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w. Jej si\u0142a zbrojna \u2013 bandy Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii stanowi\u0142y najgro\u017aniejsze niebezpiecze\u0144stwo dla polskiej ludno\u015bci cywilnej. Ju\u017c podczas okupacji hitlerowskiej bandy te prowadzi\u0142y walk\u0119 z polskimi i ukrai\u0144skimi oddzia\u0142ami partyzanckimi oraz krwawo rozprawia\u0142y si\u0119 z ludno\u015bci\u0105 polsk\u0105 zamieszka\u0142\u0105 na terenach Zachodniej Ukrainy i Bieszczad\u00f3w. Zaczadzeni nacjonalistycznym jadem, wierni ideom Petlury, Konowalca, Melnyka i Bandery, w III Rzeszy upatrywali sojusznika dla swych koncepcji powo\u0142ania \u201eSamostijnej Ukrainy\u201d. Wielu z nich pe\u0142ni\u0142o wiern\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 w formacjach hitlerowskich, np.: Dywizji SS \u201eHa\u0142yczyna\u201d, batalionach \u201eNachtigall\u201d i \u201eRoland\u201d, w ukrai\u0144skiej policji wys\u0142uguj\u0105cej si\u0119 okupantowi.<\/p>\n\n\n\n
Tereny po\u0142udniowo-wschodniej Polski, zwane przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w \u201eZakier\u017co\u0144skim Krajem\u201d, by\u0142y obszarem dzia\u0142ania VI Okr\u0119gu Wojskowego Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii \u2013 \u201eSan\u201d, na czele kt\u00f3rego sta\u0142 jako dow\u00f3dca Miros\u0142aw Onyszkiewicz \u201eOrest\u201d. Okr\u0119g \u201eSan\u201d dzieli\u0142 si\u0119 na trzy odcinki taktyczne: I \u2013 \u0141emko, II \u2013 \u201eBastion\u201d, III \u2013 \u201eDany\u0142iw\u201d. Interesuj\u0105ce nas wydarzenia rozegra\u0142y na terenie obj\u0119tym banderowsk\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 odcinka taktycznego \u201e\u0141emko\u201d. W jego sk\u0142ad wchodzi\u0142y dwa kurenie \u201eRena\u201d i \u201eBajdy\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Kure\u0144 \u201eRena\u201d Wasyla Mizernego, kt\u00f3ry w czasie okupacji hitlerowskiej by\u0142 powiatowym komendantem policji ukrai\u0144skiej w Sanoku stanowi\u0142y sotnie: \u201eBira\u201d, \u201eBrodycza\u201d, vel \u201eRomana\u201d, \u201eHrynia\u201d oraz \u201eStacha\u201d. W sk\u0142ad kurenia \u201eBajdy\u201d wchodzi\u0142y sotnie: \u201eBur\u0142aka\u201d, \u201e\u0141astiwki\u201d, \u201eHromenki\u201d i \u201eKry\u0142acza\u201d. Bandy Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii zorganizowane by\u0142y za przyzwoleniem hitlerowskim i hojnie wyposa\u017cone przez niemieckich faszyst\u00f3w w bro\u0144, zasilane przez zbieg\u0142ych z posterunk\u00f3w ukrai\u0144skich policjant\u00f3w i \u017candarm\u00f3w oraz przez rozbitk\u00f3w z Dywizji SS \u201eGalizien\u201d. Ponadto przez ukrywaj\u0105cych si\u0119 w lasach niemieckich \u017co\u0142nierzy z rozbitych frontowych jednostek, g\u0142\u00f3wni SS. Cieszyli si\u0119 sympati\u0105 cz\u0119\u015bci otumanionych nacjonalistyczn\u0105 propagand\u0105, a w du\u017cej cz\u0119\u015bci zmuszanych terrorem fizycznym i psychicznym do wsp\u00f3\u0142pracy mieszka\u0144c\u00f3w g\u00f3rskich wsi, pierwszych zbrodni na ziemiach Podkarpacia dopu\u015bci\u0142y si\u0119 jeszcze w ostatnich dniach okupacji hitlerowskiej, morduj\u0105c w sierpniu 1944 roku 42 mieszka\u0144c\u00f3w Baligrodu.<\/p>\n\n\n\n
Odt\u0105d akty terroru i morderstw sta\u0142y si\u0119 niemal powszechne. Przytoczmy przyk\u0142ady upowskich zbrodni: 24 lipca 1945 r., bandyci z UPA napadaj\u0105 na posterunek Milicji Obywatelskiej w Cisnej i zabijaj\u0105 6 milicjant\u00f3w; 22 sierpnia pacyfikuj\u0105 wie\u015b Szklary, wyp\u0119dzaj\u0105c stamt\u0105d osadnik\u00f3w i gro\u017c\u0105c im \u015bmierci\u0105; 29 wrze\u015bnia dokonuj\u0105 napadu na posterunek Milicji Obywatelskiej w Wojtkowej, morduj\u0105c 20 milicjant\u00f3w i 20 mieszka\u0144c\u00f3w tej wsi; 22 pa\u017adziernika pada od kul w Ku\u017aminie 10 \u017co\u0142nierzy Ludowego Wojska Polskiego; 30 grudnia wysadzaj\u0105 w Nowosielcach urz\u0105dzenia stacyjne i pal\u0105 w tej wsi blisko 200 zabudowa\u0144; 5 lutego 1946 roku, wysadzaj\u0105 wie\u017c\u0119 ci\u015bnie\u0144 i most na stacji kolejowej Szczawne – Kulaszne; 21 marca 1946 r. banderowcy napadli na Koma\u0144cz\u0119, spalili sanatorium kolejowe, dom by\u0142ego starosty \u2013 Klimowa, komisariat stra\u017cy granicznej, budynek nauczycielki Drozdowej, stra\u017cnic\u0119 kolejow\u0105, dom milicjanta Hirsza, dom w\u00f3jta gminy zbiorowej \u2013 Kaszewicza i dwa magazyny kolejowe, oraz dom dr Hellera, w kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142 si\u0119 posterunek Milicji Obywatelskiej. W czasie po\u017caru zgin\u0119\u0142y kierowniczka szko\u0142y \u2013 Drozdowa i jej siostra \u2013 Ku\u0142akowa. R\u00f3wnocze\u015bnie bandyci uprowadzili i zastrzelili kolejarza Go\u0144ca; 11 maja w zasadzce na trasie Jab\u0142onki-Baligr\u00f3d morduj\u0105 10 \u017co\u0142nierzy Ludowego Wojska Polskiego; 15 lipca napadaj\u0105 na stra\u017cnic\u0119 Wojsk Ochrony Pogranicza w Wo\u0142kowyji, w obronie kt\u00f3rej pada dw\u00f3ch ludzi \u2013 \u017co\u0142nierz i milicjant; 10 pa\u017adziernika dokonuj\u0105 napadu na Pielni\u0119, morduj\u0105c 8 mieszka\u0144c\u00f3w tej wsi i pal\u0105c 200 budynk\u00f3w. Uwie\u0144czeniem ich bandyckiej dzia\u0142alno\u015bci w Bieszczadach by\u0142o zamordowanie w zasadce, w okolicach wsi Jab\u0142onki; 28 marca 1947 roku, genera\u0142a Karola \u015awierczewskiego, kt\u00f3ry odbywa\u0142 wizytacj\u0119 jednostek wojskowych, zaj\u0119tych zwalczaniem band UPA \/Lesko, Baligr\u00f3d\/.<\/p>\n\n\n\n
W ko\u0144cu 1944 roku i na pocz\u0105tku 1945 r., gdy w po\u0142udniowo-wschodnim zak\u0105tku dzisiejszego wojew\u00f3dztwa podkarpackiego nie by\u0142o niemal\u017ce w og\u00f3le oddzia\u0142\u00f3w wojskowych, a posterunki Milicji Obywatelskiej by\u0142y nieliczne i s\u0142abo uzbrojone, cz\u0142onkowie nacjonalistycznych band UPA uzyskali stosunkowo du\u017c\u0105 swobod\u0119 dzia\u0142ania. Operuj\u0105c jawnie w wielu miejscowo\u015bciach oddalonych od o\u015brodk\u00f3w miejskich gminach, wymuszaj\u0105c w nich \u015bwiadczenia rzeczowe i prowadz\u0105c przymusow\u0105 mobilizacj\u0119 do swych sotni. Zdezorganizowali oni niemal zupe\u0142nie dzia\u0142alno\u015b\u0107 tworzonej administracji gminnej na terenach, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 w zasi\u0119gu ich penetracji, tj. w rejonie Wetliny, Ustrzyk G\u00f3rnych, Zatwarnicy, Cisnej, Koma\u0144czy, Szczawnego i Ja\u015blisk. Wykazywali te\u017c wyj\u0105tkow\u0105 bestialsko\u015b\u0107 i bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 nie cofaj\u0105c si\u0119 przed niczym w czasie napad\u00f3w na polskie wsie, a przede wszystkim na siedziby posterunk\u00f3w milicji, urz\u0119d\u00f3w gminnych i so\u0142tys\u00f3w \/np.: w P\u0142onnej \u2013 gm. Szczawne, wci\u0105gu 1945 roku, zamordowali upowcy trzech kolejnych so\u0142tys\u00f3w\/.<\/p>\n\n\n\n
Ta sytuacja spowodowa\u0142a potrzeb\u0119 rozpocz\u0119cia systematycznych dzia\u0142a\u0144 wojskowych przeciw bandom UPA. Jednostki WP niemal wprost z frontu trafia\u0142y na zagro\u017cony dzia\u0142alno\u015bci\u0105 banderowc\u00f3w teren. Latem 1945 r., przyby\u0142a do powiat\u00f3w: Krosno, Lesko, Sanok 8 Dywizja Piechoty pod dow\u00f3dztwem p\u0142ka J\u00f3zefa Gra\u017cewicza. Jej oddzia\u0142y 32, 34, 36 pu\u0142ki piechoty i 37 pu\u0142k artylerii\/ walczy\u0142y na du\u017cym obszarze Pog\u00f3rza Karpackiego, Beskidu Niskiego i Bieszczad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Zabezpiecza\u0142y te\u017c granic\u0119 pa\u0144stwow\u0105 ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim i Czechos\u0142owacj\u0105:<\/p>\n\n\n\n
odcinek Gorlic i Jas\u0142a \u2013 32 pu\u0142k piechoty,<\/li>
odcinek Koma\u0144czy i Wetliny \u2013 34 pu\u0142k piechoty,<\/li>
odcinek od Wetliny do granicy z ZSRR \u2013 36 pu\u0142k piechoty.<\/li><\/ul>\n\n\n\n
W okresie, kt\u00f3ry omawiamy, zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 jednostki Wojsk Ochrony <\/p>\n\n\n\n
Pogranicza.<\/p>\n\n\n\n
Formowanie pododdzia\u0142\u00f3w Wojsk Ochrony Pogranicza – WOP rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 na pocz\u0105tku pa\u017adziernika 1945 r. W tym tez czasie zorganizowany zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c 9 Oddzia\u0142 WOP, kt\u00f3ry terytorialnie obejmowa\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 odcinka granicy z Czechos\u0142owacj\u0105. W sk\u0142ad oddzia\u0142u wchodzi\u0142o 6 komend \/bataliony\/, ka\u017cdy po 5 stra\u017cnic. W latach 1946 \u2013 1949 organizacja ochrony granicy i rozmieszczenia pododdzia\u0142\u00f3w WOP ulega\u0142a jednak do\u015b\u0107 cz\u0119stym zmianom.<\/p>\n\n\n\n
Pododdzia\u0142y, kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142y s\u0142u\u017cb\u0119 na rubie\u017cach Rzeczypospolitej nie posiada\u0142y ani odpowiedniego wyszkolenia, ani do\u015bwiadczenia w ochronie granicy. W pierwszych latach s\u0142u\u017cby napotyka\u0142y one na powa\u017cne trudno\u015bci ze wzgl\u0119du na dzia\u0142alno\u015b\u0107 band reakcyjnego podziemia polskiego i band UPA. W rejonie komendy w Koma\u0144czy i Gorlicach ca\u0142y wysi\u0142ek stra\u017cnic i sztab\u00f3w komend skierowano na walk\u0119 z bandami. W tych to warunkach pododdzia\u0142y WOP nie mog\u0142y przyst\u0105pi\u0107 do pe\u0142nienia normalnej s\u0142u\u017cby w ochronie granicy. Wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105c z pododdzia\u0142ami 6 i d DP oraz UBP, MO i ORMO ochrania\u0142y wa\u017cniejsze linie kolejowe, mosty, posterunki MO, plac\u00f3wki w\u0142adzy terenowej, szko\u0142y i plac\u00f3wki handlowe przed zbrojn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 band.<\/p>\n\n\n\n
W po\u0142owie marca 1946 r. wi\u0119ksze si\u0142y UPA przypu\u015bci\u0142y gwa\u0142towny szturm na stra\u017cnice WOP komendy zag\u00f3rskiej. Stra\u017cnice w Woli Michowej, Radoszycach, \u0141upkowie i Jasielu znalaz\u0142y si\u0119 w bardzo krytycznej sytuacji. Banderowcy zastosowali wypr\u00f3bowan\u0105 taktyk\u0119 okr\u0105\u017cenia i izolacji stra\u017cnic. Po wysadzeniu most\u00f3w, zatarasowaniu dr\u00f3g, powa\u017cnym unieruchomieniu linii kolejowej Zag\u00f3rz-Koma\u0144cza-\u0141upk\u00f3w i zerwaniu \u0142\u0105czno\u015bci przewodowej ze sztabem komendy i poszczeg\u00f3lnymi stra\u017cnicami, grupy UPA koncentruj\u0105c si\u0142y przygotowa\u0142y si\u0119 do likwidacji wopowskich plac\u00f3wek w tym terenie.<\/p>\n\n\n\n
W szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017ckim po\u0142o\u017ceniu znalaz\u0142a si\u0119 za\u0142oga stra\u017cnicy w Jasielu. Wobec narastaj\u0105cej gro\u017aby zniszczenia, 17 marca 1946 r., dow\u00f3dca stra\u017cnicy jasielskiej chor. W\u0142adys\u0142aw Papierza\u0144ski zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z pro\u015bb\u0105 do dow\u00f3dcy komendy odcinka, mjra Fro\u0142owa, o zezwolenie na opuszczenie stra\u017cnicy i wycofanie \u017co\u0142nierzy Koma\u0144czy.<\/p>\n\n\n\n
18 marca mjr Fro\u0142ow wyda\u0142 polecenie swemu zast\u0119pcy do spraw politycznych por. Janowi Gierasikowi, przebywaj\u0105cemu na inspekcji w Koma\u0144czy, aby utworzy\u0142 grup\u0119 bojow\u0105, z\u0142o\u017con\u0105 z cz\u0119\u015bci za\u0142\u00f3g stra\u017cnic w Koma\u0144czy, Radoszycach, \u0141upkowie, Woli Michowej oraz posterunku milicji w Koma\u0144czy i Szczawnem. W nast\u0119pnym dniu grupa ta, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z 68 \u017co\u0142nierzy, w tym 6 oficer\u00f3w, wyruszy\u0142a w kierunku Jasiela. Ich marsz by\u0142 sygnalizowany dymami z komin\u00f3w w Czystohorbie i Wis\u0142oku. Zachowuj\u0105c wszelkie \u015brodki ostro\u017cno\u015bci kolumna dotar\u0142a do Jasiela, nie stwierdzaj\u0105c nic podejrzanego. Po spakowaniu i za\u0142adowaniu na wozy ca\u0142ego ekwipunku stra\u017cnicy, \u017co\u0142nierzy zakwaterowano we wsi grupami po 15 \u2013 19 os\u00f3b w zabudowaniach. Zdecydowano, \u017ce ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, grupa wymaszeruje dopiero w dniu nast\u0119pnym rano. Dla ubezpieczenia oddzia\u0142u w nocy wystawiono warty. Noc przesz\u0142a spokojnie. O \u015bwicie ca\u0142a za\u0142oga by\u0142a gotowa do drogi i \u0142adowano sprz\u0119t. Wcze\u015bniej wys\u0142ano ubezpieczenie boczne i czo\u0142owe. Wymarsz rozpocz\u0119to o 7,30. Zaledwie kolumna zd\u0105\u017cy\u0142a wyj\u015b\u0107 poza obr\u0119b wsi, rozleg\u0142y si\u0119 przera\u017aliwe gwizdy, strza\u0142y i potworny huk detonacji wstrz\u0105sn\u0105\u0142 powietrzem. Ziemia zatrz\u0119s\u0142a si\u0119, sypi\u0105c w g\u00f3r\u0119 fontanny \u015bniegu i grudy zamarzni\u0119tej ziemi. To rwa\u0142y si\u0119 padaj\u0105ce g\u0119sto granaty mo\u017adzierzowe. Rozleg\u0142 si\u0119 jazgot broni maszynowej i setki pocisk\u00f3w bluzn\u0119\u0142o w stron\u0119 \u017co\u0142nierzy. Nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce \u017co\u0142nierze wpadli w przygotowan\u0105 zasadzk\u0119. Banderowcy rozmieszczeni na pobliskich wzg\u00f3rzach, opadaj\u0105cych lekkim skosem w stron\u0119 wsi, prowadzili ogie\u0144 ze wszystkiej posiadanej broni \u2013 mo\u017adzierzy, ckm\u00f3w, rkm\u00f3w, broni r\u0119cznej i pistolet\u00f3w maszynowych. \u017bo\u0142nierze przyjmuj\u0105c ugrupowanie bojowe zaj\u0119li pozycj\u0119 obronn\u0105 na skraju wsi, wycofa\u0142y si\u0119 wys\u0142ane przodem ubezpieczenia.. W stron\u0119 banderowskich pozycji posypa\u0142 si\u0119 grad pocisk\u00f3w. Ogie\u0144 \u017co\u0142nierzy \u2013 dysponuj\u0105cych 2 mo\u017adzierzami 50 mm, 6 rkm, kb oraz pistoletami maszynowymi by\u0142 jednak znacznie s\u0142abszy ni\u017c przeciwnika.<\/p>\n\n\n\n
Banderowcy po gwa\u0142townym i zaskakuj\u0105cym ogniu ruszyli do ataku. Sotnie \u201eBira\u201d, \u201eHrynia\u201d i \u201eMyrona\u201d zatoczywszy tyralier\u0105 p\u00f3\u0142kole, zacz\u0119\u0142y zbli\u017ca\u0107 si\u0119 i atakowa\u0107 pozycje \u017co\u0142nierzy. Gdy upowcy podeszli na odleg\u0142o\u015b\u0107 skutecznego strza\u0142u, ogie\u0144 \u017co\u0142nierzy wzm\u00f3g\u0142 si\u0119 na ca\u0142ej linii. Celne serie z erkaem\u00f3w i pistolet\u00f3w maszynowych przygwa\u017cd\u017ca\u0142y nadbiegaj\u0105cych \u201estri\u0142cow\u201d do o\u015bnie\u017conej ziemi. Wkr\u00f3tce atak si\u0119 za\u0142ama\u0142. Walka jednak nie ustawa\u0142a ani na chwil\u0119. Banderowcy, ufni w sw\u0105 kilka krotn\u0105 przewag\u0119, po wszcz\u0119ciu gwa\u0142townego ognia ponownie przyst\u0105pili do szturmu. Zostali odparci.<\/p>\n\n\n\n
Walka stawa\u0142a si\u0119 coraz zaci\u0119tsza -trwa\u0142a ju\u017c ponad godzin\u0119. Tymczasem wopistom ko\u0144czy\u0142a si\u0119 amunicja. \u017bo\u0142nierze i oficerowie z przera\u017ceniem spostrzegali, \u017ce jest jej coraz mniej. Przed walk\u0105 na ka\u017cdego \u017co\u0142nierza przypada\u0142o po oko\u0142o 50 sztuk amunicji do karabin\u00f3w r\u0119cznych, po 3 dyski do pistolet\u00f3w automatycznych i po 3 dyski do rkm. Teraz pozostawa\u0142y resztki. Na \u017cadn\u0105 pomoc nie mo\u017cna by\u0142o liczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Wydano rozkaz oszcz\u0119dzania amunicji, ogie\u0144 znacznie os\u0142ab\u0142. Banderowcy zach\u0119ceni tym, natarli z jeszcze wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0105. Uda\u0142o im si\u0119 wedrze\u0107 do wsi i rozci\u0105\u0107 obron\u0119 polsk\u0105 na kilka cz\u0119\u015bci. Wopi\u015bci walcz\u0105cy w odosobnionych grupach zu\u017cywali resztki amunicji. U\u017cyto granat\u00f3w. Gdy tych zabrak\u0142o, pozosta\u0142y w ko\u0144cu bagnety. \u017bo\u0142nierze walczyli do ostatka lecz w ko\u0144cu musieli ulec. Walka dogorywa\u0142a na ca\u0142ej linii. W r\u0119ce UPA wpad\u0142 ca\u0142y tabor, sprz\u0119t i wszyscy \u017cyj\u0105cy \u017co\u0142nierze.<\/p>\n\n\n\n
Banderowcy sp\u0119dzili je\u0144c\u00f3w w jedno miejsce, kr\u0119puj\u0105c im z ty\u0142u r\u0119ce kablem telefonicznym. Nie oby\u0142o si\u0119 bez bicia kolbami, kopania, poszturchiwania, wyzwisk i pogr\u00f3\u017cek. Zgrupowanie polskie nie ponios\u0142o zbyt du\u017cych strat – zabitych zosta\u0142o dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy a kilkunastu odnios\u0142o rany. W\u015br\u00f3d nich byli mi\u0119dzy innymi sier\u017c. Warst i szer. Kowalenko, kt\u00f3rzy przeniesieni z pola walki do jednej ze stod\u00f3\u0142, w krytycznym momencie skryli si\u0119 w s\u0142om\u0119, a po odej\u015bciu banderowc\u00f3w wykorzystuj\u0105c os\u0142on\u0119 nocy i podtrzymuj\u0105c si\u0119 nawzajem, dowlekli si\u0119 do granicy i przeszli na stron\u0119 czechos\u0142owack\u0105, gdzie udzielono im natychmiastowej pomocy. W grupie oficer\u00f3w brak\u0142o ppor. Mariana My\u015blickiego. Temu r\u00f3wnie\u017c po kl\u0119sce uda\u0142o si\u0119 skry\u0107 w jednej ze stod\u00f3\u0142, by potem noc\u0105 przej\u015b\u0107 nam stron\u0119 czechos\u0142owack\u0105. Wszyscy pozostali, tj. 94 \u017co\u0142nierzy, 6 oficer\u00f3w i 5 milicjant\u00f3w, dostali si\u0119 do niewoli. Po\u0142o\u017cenie by\u0142o tragiczne. Pod ciosami kolb i wyzwisk pop\u0119dzono wszystkich w stron\u0119 wsi Moszczaniec. Wcze\u015bniej, w lesie zatrzymano je\u0144c\u00f3w, zdarto z nich p\u0142aszcze. Nast\u0119pnie we wsi przeprowadzono dochodzenie i przes\u0142uchanie. Od ca\u0142ej grupy oddzielono oficer\u00f3w i milicjant\u00f3w i pod siln\u0105 eskort\u0105 uprowadzono w g\u0142\u0105b las\u00f3w. Tutaj, po zdarciu z nich mundur\u00f3w i przeprowadzeniu jeszcze raz brutalnego \u015bledztwa \/nie obesz\u0142o si\u0119 bez bicia\/, usi\u0142owano wydoby\u0107 z nich potrzebne wiadomo\u015bci wojskowe. Na drugi dzie\u0144 rano, na wp\u00f3\u0142 \u017cywych oficer\u00f3w i milicjant\u00f3w, grupami skierowano w kierunku wsi Dar\u00f3w, zawleczono do wykopanych w lesie przez \u201estri\u0142c\u00f3w\u201d do\u0142\u00f3w i tam rozstrzelano. Cia\u0142a u\u0142o\u017cono po jednej stronie do\u0142u i lekko przysypano ziemi\u0105. Tak zgin\u0119li m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmierci\u0105 oficerowie: por. Jan Gierasik \u2013 z-ca dow\u00f3dcy ds. politycznych komendy zag\u00f3rza\u0144skiej \/zamordowany przy starej cerkwi\/, por. Boles\u0142aw Szewczykowki \u2013 przyjmuj\u0105cy obowi\u0105zki szefa sztabu komendy, por. Jerzy Giernatowski \u2013 komendant stra\u017cnicy w Woli Michowej, ppor. Stanis\u0142aw G\u0105ska \u2013 dow\u00f3dca stra\u017cnicy jasielskiej.<\/p>\n\n\n\n
Drug\u0105 grup\u0119, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rej znale\u017ali si\u0119 pozostali wzi\u0119ci do niewoli \u017co\u0142nierze, pod konwojem doprowadzono do Wis\u0142oka G\u00f3rnego i zamkni\u0119to w jednej ze stod\u00f3\u0142. \u017bo\u0142nierze, wyczerpani do ostateczno\u015bci walk\u0105 i d\u0142ugim marszem, g\u0142odni i zzi\u0119bni\u0119ci, legli ze skr\u0119powanymi do ty\u0142u r\u0119kami na s\u0142omie oczekuj\u0105c swego dalszego losu. Nic jeszcze nie wiedzieli, co si\u0119 sta\u0142o z oficerami. Stodo\u0142a otoczona by\u0142a przez posterunki. Wkr\u00f3tce zapad\u0142a ciemna noc. W tym czasie dow\u00f3dztwo banderowskiego zgrupowania w Wis\u0142oku wertowa\u0142o wnikliwie dokumenty stra\u017cnicy zagarni\u0119te w czasie walki w Jasielu. Interesowa\u0142o si\u0119 przede wszystkim charakterystyk\u0105 poszczeg\u00f3lnych \u017co\u0142nierzy i ich ofiarno\u015bci\u0105 w zwalczaniu UPA. Aktywnych umieszczono na specjalnej li\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n
Piewca nacjonalizmu ukrai\u0144skiego, historyk Petro Mirczuk, w wydanej 1953 roku w Monachium ksi\u0105\u017cce \u201eUkrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia\u201d pisa\u0142;<\/p>\n\n\n\n
\u201eW archiwum znaleziono dok\u0142adne charakterystyki ka\u017cdego \u017co\u0142nierza wojska polskiego. Na podstawie tych danych 20 je\u0144c\u00f3w zwolniono, pozosta\u0142ych rozstrzelano.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n
Dalszy przebieg wydarze\u0144 jasielskich sugestywnie przedstawi\u0142 w artykule \u201dPowr\u00f3t z za\u015bwiat\u00f3w\u201d w \u201eGranicy\u201d Zbigniew Dobrza\u0144ski. Oto fragmenty jego publikacji:<\/p>\n\n\n\n
\u201e(\u2026)Rankiem 21 marca banderowcy wyprowadzili \u017co\u0142nierzy ze stodo\u0142y i rozpocz\u0119li dalsz\u0105 selekcj\u0119: podzielili wszystkich na dwie grupy. W pierwszej znale\u017ali si\u0119 przewa\u017cnie podoficerowie i ci strzelcy, kt\u00f3rzy podczas s\u0142u\u017cby w Jasielu odznaczali si\u0119 sumienno\u015bci\u0105 w s\u0142u\u017cbie, i wykazywali wysoki poziom zdyscyplinowania. Liczy\u0142a ona 13 \u017co\u0142nierzy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znale\u017ali si\u0119 m. in. kpr. \u0141awrynowicz oraz strzelcy Sudnik i Gierszton. Grup\u0119 t\u0119 otoczy\u0142o 15 banderowc\u00f3w z ukrai\u0144skiej s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa i z broni\u0105 gotow\u0105 do strza\u0142u poprowadzi\u0142o \u017co\u0142nierzy przez wie\u015b.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Gdy ostatnie zabudowania Wis\u0142oka G\u00f3rnego pozosta\u0142y ju\u017c w tyle, banderowcy zeszli na boczn\u0105 drog\u0119 i pop\u0119dzili \u017co\u0142nierzy w stron\u0119 masywu le\u015bnego na d\u0142ugiej Kiczerze, oddalonej od Jasiela zaledwie o kilka kilometr\u00f3w. Po p\u00f3\u0142godzinnym marszu \u017co\u0142nierzy wprowadzono w las. Po oko\u0142o dziesi\u0119ciu minutach wyprowadzili ich na skraj polany. Tutaj jeszcze raz banderowcy sprawdzili swym ofiarom wi\u0119zy na r\u0119kach i podprowadzili do \u015bwie\u017co wybranego wykopu. Oczom \u017co\u0142nierzy ukaza\u0142 si\u0119 niewielki d\u00f3\u0142. Nie usz\u0142o ich uwagi, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 do\u0142u by\u0142a ju\u017c zasypana. Niekt\u00f3rzy domy\u015blali si\u0119, \u017ce pod t\u0105 warstw\u0105 \u015bwie\u017cej ziemi le\u017c\u0105 oficerowie i milicjanci. Zbocza do\u0142u zbryzgane by\u0142y krwi\u0105, a w niekt\u00f3rych miejscach wystawa\u0142y spod ziemi cz\u0119\u015bci odzie\u017cy. Wszystkim \u017co\u0142nierzom kazano si\u0119 po\u0142o\u017cy\u0107 twarz\u0105 do ziemi, nie oszcz\u0119dzaj\u0105c im raz\u00f3w kolbami i nahajkami. Jeden z oprawc\u00f3w wyst\u0105pi\u0142 i wyczyta\u0142 trzy nazwiska: \u0141awrynowicza, Giersztona i Sudnika \u2013 \u017co\u0142nierze d\u017awign\u0119li si\u0119 z trudem. Po chwili banderowiec rozkaza\u0142: – \u201erozbery sia.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Kilku banderowc\u00f3w doskoczy\u0142o do tej tr\u00f3jki. Rozwi\u0105zali \u017co\u0142nierzom r\u0119ce i zdarto z nich odzie\u017c wojskow\u0105 i obuwie, potem znowu im skr\u0119powali r\u0119ce przewodem telefonicznym.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Kaprala \u0141awrynowicza pchni\u0119to na skraj wykopu, gdzie sta\u0142 banderowiec z kr\u00f3tk\u0105 broni\u0105. Na dany znak strzeli\u0142 podoficerowi w ty\u0142 g\u0142owy. Ten zwali\u0142 si\u0119 na dno wykopu. Bandyta jeszcze raz strzeli\u0142 do le\u017c\u0105cego. Nast\u0119pnie popchni\u0119to Sudnika. Gdy stan\u0105\u0142 na skraju do\u0142u zadzia\u0142a\u0142 w nim instynkt samozachowawczy. Jednym skokiem odbi\u0142 si\u0119 od dna i skoczy\u0142 na przeciwleg\u0142y brzeg wykopu i zacz\u0105\u0142 ucieka\u0107 w las. W tym momencie Sudnik poczu\u0142 piek\u0105cy b\u00f3l w \u0142ydce. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Bandyci znieruchomieli na moment nie wierz\u0105c w\u0142asnym oczom. Pierwszy och\u0142on\u0105\u0142 z wra\u017cenia czotowy i natychmiast wyda\u0142 rozkaz po\u015bcigu. Ale co si\u0119 dzia\u0142o dalej nad wykopem tego ju\u017c Sudnik nie m\u00f3g\u0142 widzie\u0107. S\u0142ysza\u0142 tylko strza\u0142y… .<\/em><\/p>\n\n\n\n
Brocz\u0105c krwi\u0105 Sudnik ucieka\u0142 zalesionymi zboczami, jarami, rozpadlinami. Skr\u0119powane r\u0119ce utrudnia\u0142y mu ucieczk\u0119 i zachowanie r\u00f3wnowagi. Upada\u0142 w \u015bnieg, wstawa\u0142 i zn\u00f3w bieg\u0142. S\u0142ysza\u0142 za sob\u0105 pojedyncze strza\u0142y i serie. Gdzie\u015b na trzecim kilometrze poczu\u0142 silne uderzenie w ucho i sp\u0142ywaj\u0105ce po szyi ciep\u0142o. Otrzyma\u0142 drugi strza\u0142, na szcz\u0119\u015bcie nie gro\u017any. W tej szale\u0144czej ucieczce Sudnik nie czu\u0142 ju\u017c zimna. Nie czu\u0142 nawet pokaleczonych zlodowacia\u0142ych skorup\u0105 \u015bniegu st\u00f3p. Cia\u0142o mia\u0142 podrapane suchymi ga\u0142\u0119ziami \u015bwierk\u00f3w. Po pewnym czasie zatrzyma\u0142 si\u0119 na chwil\u0119 i opar\u0142 o pie\u0144 drzewa, aby odpocz\u0105\u0107. Pod\u015bwiadomie dotar\u0142o do niego, \u017ce nie s\u0142yszy ju\u017c po\u015bcigu. Widocznie bandyci zrezygnowali z dalszej pogoni.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Postanowi\u0142 wykorzysta\u0107 chwil\u0119 odpoczynku. Palcami namaca\u0142 sztywne ko\u0144c\u00f3wki kabla telefonicznego. Z trudem uda\u0142o mu si\u0119 je zsun\u0105\u0107 ze sup\u0142a i uwolni\u0107 r\u0119ce. Zn\u00f3w bieg\u0142. Po dw\u00f3ch kilometrach las zacz\u0105\u0142 si\u0119 przerzedza\u0107 i Sudnik dostrzeg\u0142 mi\u0119dzy drzewami zabudowania wsi. By\u0142a to Wola Wy\u017cna, po\u0142o\u017cona za Moszcza\u0144cem.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Na skraju lasu ujrza\u0142 saneczkuj\u0105ce si\u0119 dzieci. Dzieci na widok okrwawionego cz\u0142owieka w bieli\u017anie wychodz\u0105cego z lasu przel\u0119k\u0142y si\u0119 i chcia\u0142y uciec. Ale Sudnik je uspokoi\u0142. Zaprowadzi\u0142y go do so\u0142tysa. By\u0142 nim na szcz\u0119\u015bcie Polak. Okaza\u0142 wi\u0119c Sudnikowi pierwsz\u0105 pomoc, opatrzy\u0142 rany i okaleczenia. Odzia\u0142 go w jakie\u015b stare \u0142achy, ulokowa\u0142 na zapiecku, aby si\u0119 ogrza\u0142, a wieczorem omijaj\u0105c bocznymi drogami ukrai\u0144skie przysi\u00f3\u0142ki, zawi\u00f3z\u0142 go do Bukowska na posterunek milicji. Milicjanci przenocowali go w kancelarii i odwie\u017ali do Sanoka. St\u0105d zabrali go oficerowie z Zag\u00f3rza. Tego samego wieczora, po przyje\u017adzie zameldowa\u0142 si\u0119 u dow\u00f3dcy Komendy odcinka, majora Fro\u0142owa.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Dopiero od Sudnika dow\u00f3dca i zebrani w klubie oficerowie dowiedzieli si\u0119 jaki los spotka\u0142 za\u0142og\u0119 stra\u017cnicy w Jasielu oraz grup\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a ubezpiecza\u0107 jej przej\u015bcie do Koma\u0144czy. Po wys\u0142uchaniu relacji Sudnika, dow\u00f3dca natychmiast zarz\u0105dzi\u0142 odpraw\u0119 oficer\u00f3w sztabu komendy. Sudnika natomiast odes\u0142ano do szpitala w Rzeszowie.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Nazajutrz rankiem przyby\u0142a do jednostki w Nowym Zag\u00f3rzu grupa 5 \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3r\u0105 banderowcy pu\u015bcili wolno. Zaprowadzili ich do miejscowo\u015bci Karlik\u00f3w, w cywilnych \u0142achmanach i kazali i\u015b\u0107 do domu, ostrzegaj\u0105c przed powrotem do jednostki. Zagrozili, \u017ce je\u015bli jeszcze raz zostan\u0105 pojmani w mundurach polskich \u017co\u0142nierzy \u2013 \u015bmier\u0107 ich nie ominie. Grupa ta, starsi strzelcy W. Gierszkiewicz i J. Baniowicz oraz strzelcy E. Brykbyn, J. Klesi\u0144ski i K. Szumar. Wieczorem przysz\u0142o nast\u0119pnych 5 \u017co\u0142nierzy melduj\u0105c, \u017ce w drodze znajduje si\u0119 kolejna grupa.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n
Trzy miesi\u0105ce po tragicznych wypadkach w Jasielu przyjecha\u0142a do zag\u00f3rza\u0144skiej komendy komisja, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o wyja\u015bnienie pewnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z jasielsk\u0105 tragedi\u0105. W komisji tej byli por. Pokora, ppor. Wo\u017aniczko i lekarz Komendy Odcinka. 13 czerwca w godzinach rannych komisja wys\u0142ucha\u0142a dok\u0142adnej relacji Paw\u0142a Sudnika, kt\u00f3ry po rekonwalescencji wr\u00f3ci\u0142 do jednostki. Poniewa\u017c by\u0142 on jedynym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry zna\u0142 miejsce egzekucji \u2013 komisja w\u0142\u0105czy\u0142a go do swego sk\u0142adu jako przewodnika.<\/p>\n\n\n\n
15 czerwca w godzinach rannych komisja wyjecha\u0142a do Wis\u0142oka Wielkiego, gdzie mia\u0142a sw\u0105 siedzib\u0119 jedna z grup manewrowych WOP. Zwarzywszy, \u017ce komisja mia\u0142a si\u0119 porusza\u0107 po terenach ci\u0105gle zagro\u017conych przez bandy UPA, dow\u00f3dca grupy manewrowej wydzieli\u0142 dw\u00f3ch oficer\u00f3w i 28 strzelc\u00f3w dla ochrony komisji.<\/p>\n\n\n\n
W godzinach popo\u0142udniowych komisja dotar\u0142a do Wis\u0142oka G\u00f3rnego. Za wsi\u0105 skr\u0119cili w lewo. Przez ca\u0142y czas drog\u0119 wskazywa\u0142 Pawe\u0142 Sudnik. Grupa wopist\u00f3w wesz\u0142a w las i wkr\u00f3tce stan\u0119\u0142a na skraju polany, kt\u00f3r\u0105 z trudem odnaleziono. Marsz do polany odby\u0142 si\u0119 bez przeszk\u00f3d. By\u0142o j\u0105 do\u015b\u0107 trudno odnale\u017a\u0107 bowiem Sudnik by\u0142 tu, gdy umys\u0142 jego nie by\u0142 w stanie zarejestrowa\u0107 pewnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w ze wzgl\u0119du na doznany wstrz\u0105s. Ponadto rejon zmieni\u0142 sw\u0105 szat\u0119 z zimowej na wiosenn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wreszcie natrafiono na miejsce, gdzie przypuszczalnie znajdowa\u0142a si\u0119 zbiorowa mogi\u0142a, na kt\u00f3rej le\u017ca\u0142y ga\u0142\u0119zie, konary i zeschni\u0119te listowie. Komu\u015b, kto nie by\u0142 \u015bwiadkiem zbrodni, trudno by\u0142oby zorientowa\u0107 si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie tutaj jest miejsce ka\u017ani.<\/p>\n\n\n\n
\u017bo\u0142nierze przyst\u0105pili do kopania. Ju\u017c na g\u0142\u0119boko\u015bci 30 cm natkni\u0119to si\u0119 na cia\u0142a pomordowanych. Ofiary mia\u0142y skr\u0119powane r\u0119ce i nogi przewodami telefonicznymi. Jeden tylko z zastrzelonych mia\u0142 nie zwi\u0105zane nogi. Cia\u0142a znajdowa\u0142y si\u0119 ju\u017c w daleko posuni\u0119tym rozk\u0142adzie. Odgrzebany fragment mogi\u0142y grobu sfotografowano, ponownie zasypano i zatarto. Pawe\u0142 Sudnik jeszcze raz opowiedzia\u0142 w szczeg\u00f3\u0142ach to wszystko, co zdo\u0142a\u0142a utrwali\u0107 jego pami\u0119\u0107, \u0142\u0105cznie z trasy ucieczki.<\/p>\n\n\n\n
Po wst\u0119pnych czynno\u015bciach komisja powr\u00f3ci\u0142a do Zag\u00f3rza i zadecydowano o przeprowadzeniu ekshumacji zw\u0142ok. Przez nast\u0119pne dni przygotowywano trumny. Po trzech dniach komisja wyjecha\u0142a furmankami w rejon polany. St\u0105d cia\u0142a zosta\u0142y przetransportowane na cmentarz do Zag\u00f3rza. Spo\u015br\u00f3d 36 zamordowanych rozpoznano tylko 2 milicjant\u00f3w. Ich rodziny pogrzeba\u0142y cia\u0142a w oddzielnych grobach. Pozosta\u0142ych pochowano we wsp\u00f3lnej mogile. Taki by\u0142 przebieg tragicznych wydarze\u0144 marcowych 1946 roku w Jasielu. Jednego z licznych epizod\u00f3w walk polskiego \u017co\u0142nierza z nacjonalistycznymi bandami UPA.<\/p>\n\n\n\n
Skutkiem wzmo\u017conej aktywno\u015bci banderowc\u00f3w mno\u017c\u0105cych si\u0119 napad\u00f3w i akt\u00f3w terroru fizycznego i psychicznego, wiosn\u0105 1946 roku utworzono Grup\u0119 Operacyjn\u0105 Rzesz\u00f3w, kt\u00f3ra podj\u0119\u0142a aktywne dzia\u0142ania bojowe przeciw ukrai\u0144skiemu nacjonalistycznemu podziemiu. Jednostki wojskowe pomaga\u0142y przede wszystkim w repatriacji ludno\u015bci ukrai\u0144skiej do ZSRR, czemu UPA stara\u0142a si\u0119 przeszkodzi\u0107, wysadzaj\u0105c mosty kolejowe i tory, niszcz\u0105c urz\u0105dzenia stacyjne i atakuj\u0105c Komisje Repatriacyjne.<\/p>\n\n\n\n
Koniec banderowskiej dzia\u0142alno\u015bci po\u0142o\u017cy\u0142a jednak dopiero, podj\u0119ta po zab\u00f3jstwie gen. Karola \u015awierczewskiego operacja wojskowa \u201eWis\u0142a\u201d, dla pozbawienia wsparcia ze strony sparali\u017cowanej ludno\u015bci. Ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144sk\u0105 z rejonu Bieszczad\u00f3w i Beskidu Niskiego przesiedlono na p\u00f3\u0142nocne i zachodnie tereny Polski. Skierowano znaczne si\u0142y wojskowe do walki z bandyckim podziemiem. Na obszarze \u201eS\u201d \u2013 Sanok, dzia\u0142a\u0142y trzy dywizje piechoty: 6, 7 i 8 oraz Dywizja KBW, nie licz\u0105c poci\u0105gu pancernego, lotnictwa, jednostek Milicji Obywatelskiej, ORMO itp. Dywizja Korpusu Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego podj\u0119\u0142a dzia\u0142ania przeciw bandom w rejonie Cisnej i Baligrodu, 6 Dywizja Piechoty \u2013 w okolicach Koma\u0144czy, 7 Dywizja w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci by\u0142ych powiat\u00f3w Sanok i Lesko, 8 Dywizja w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci by\u0142ego powiatu sanockiego.<\/p>\n\n\n\n
Ukrai\u0144skie nacjonalistyczne podziemie zbrojne zosta\u0142o zlikwidowane. Przesiedlona na tereny p\u00f3\u0142nocnych i zachodnich wojew\u00f3dztw ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144ska przystosowa\u0142a si\u0119 do nowych warunk\u00f3w, wnosz\u0105c sw\u00f3j wk\u0142ad w zagospodarowanie Ziem Odzyskanych.<\/p>\n\n\n\n
W Bieszczady powr\u00f3ci\u0142 spok\u00f3j. Fale osadnik\u00f3w mog\u0142y na \u201espalonej ziemi\u201d rozpocz\u0105\u0107 pokojowe \u017cycie. Pozosta\u0142 jednak tragiczny bilans strat ludzkich, ofiar poniesionych przez Polak\u00f3w w latach 1944 \u2013 1948. Spo\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy Wojska Polskiego, Korpusu Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego i Wojsk Ochrony Pogranicza poleg\u0142o w walkach 997.<\/p>\n\n\n\n
Spo\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa publicznego, Milicji Obywatelskiej i ORMO oraz pracownik\u00f3w administracji ni\u017cszego szczebla \/w\u00f3jtowie, so\u0142tysi, le\u015bnicy, gajowi\/, \u0142\u0105czne straty w latach 1944 \u2013 1947 wynios\u0142y 603 osoby, w tym najwi\u0119cej, bo a\u017c 404 pracownik\u00f3w resortu spraw wewn\u0119trznych. Cywilnej ludno\u015bci polskiej zgin\u0119\u0142o w latach 1944 \u2013 1947 w wyniku bestialskiego terroru UPA 599 os\u00f3b, z czego na terenach \u00f3wczesnego wojew\u00f3dztwa rzeszowskiego 517.<\/p>\n\n\n\n
Og\u00f3lna liczba strat \u017co\u0142nierzy, przedstawicieli w\u0142adzy ludowej i ludno\u015bci cywilnej poniesionych w wyniku dzia\u0142alno\u015bci OUN \u2013 UPA w Polsce w latach 1944 \u2013 1947 wynios\u0142a 2199 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
10 czerwca 2022 delegacja Nowej Lewicy na czele z Sekretarzem Wojew\u00f3dzkim Gabrielem Zajdlem, wraz delegacjami zarz\u0105d\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w RP w<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":692,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-670","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dzialania-lokalne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=670"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/670\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":693,"href":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/670\/revisions\/693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG_2137-scaled.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG_2139-scaled.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG_2140-scaled.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG_2146-scaled.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/287322511_375042381359047_8060059559113246006_n-1024x679.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/287494018_375042091359076_2845652522973323936_n-1024x768.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG_2150-scaled.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG_2153-scaled.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/podkarpackalewica.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/287513151_2333931770081330_6601158767910597998_n.jpeg\")
<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"